Het hoefijzer als teken van hoop op geluk in de Spaanse Burgeroorlog

De Guernica is Picasso’s beroemdste schilderij. Iedereen heeft er wel eens een afbeelding van gezien. Het laat rauw en indringend de verschrikkingen van de oorlog zien. Je kunt de slachtoffers bijna horen krijsen. Het schilderij zit vol anti-oorlog-symbolen, maar wat velen niet weten zijn er ook kleine tekenen van hoop en nieuw geluk: een lamp die ondanks alles blijft schijnen, bloemen in de hand van een gevallen strijder en een nauwgezet geschilderd hoefijzer.

Guernica van Picasso

Guernica in het Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía:



Hoefijzer in Guernica
Het hoefijzer in het schilderij: let op de 7 hoefnagels, 7 is het getal van geluk.

Een teken van hoop

Het stervende paard is het centrale beeld in het schilderij. Het beest lijdt afschuwelijk. Op het eerste gezicht zien we alleen het hoofd van het beest, maar wie beter kijkt ziet ook zijn benen en aan zijn achterbeen heeft Picasso opmerkelijk precies een hoefijzer van het beest geschilderd. Een indringend teken van hoop op geluk.



Picasso aan het werk
Picasso werkt aan Guernica

Bombardement op Guernica

Picasso schilderde de Guernica in 1937 als een protest tegen het bombardement op het plaatsje Guernica in het Spaanse Baskenland, op 26 april 1937. Het bombardement werd uitgevoerd door de Duitse Luftwaffe die tijdens de Spaanse burgeroorlog meevocht met het leger van generaal Franco. Militairen hadden eerder al een staatsgreep gepleegd tegen de ‘linkse’ republiek. Franco streed met steun van conservatief Spanje (Falangisten, Carlisten en fascisten). Ook Hitler en Mussolini steunden Franco in de burgeroorlog tegen de Republikeinen (waaronder de Basken, Catalanen en duizenden vrijwilligers uit de hele wereld). Franco won en Spanje werd een militaire dictatuur.



picasso
Picasso

Demonstratie

Het afschuwelijke bombardement op Guernica was het eerste bombardement in Europa dat rechtstreeks tegen burgers was gericht. Meteen na het bombardement begon Picasso aan het schilderij. Het paard werd het symbool van de gebombardeerde bevolking. Het werd een groot schilderij, bijna acht meter breed. Bijna geen kleur; zwart, wit en blauw. Na zes weken schilderen was het klaar. Het werd tentoongesteld op de Expo in Parijs als een demonstratie tegen de burgeroorlog. Daarna reisde het rond. Uiteindelijk kwam het in het Museum of Modern Art (MOMA) in New York te hangen.



REINA SOFIA
Guernica in het museum REINA SOFIA

Tekenen van hoop en geluk

Daar bleef het tot 1981. Picasso had namelijk bepaald dat het schilderij pas weer naar Spanje mocht als het land was verlost van de fascisten en weer een democratie zou zijn. Picasso heeft het niet meer mee mogen maken, hij stierf in 1975, twee jaar vóór de fascistische dictator Franco. Maar de dictatuur kwam ten einde en de tekenen van hoop en geluk die Picasso in zijn schilderij had verwerkt waren dus echt beloftes van betere tijden.